Dual-boot-Linux-Mint-and-Microsoft-Windows

จาก Wiki Opensource

ปรับปรุงล่าสุดเมื่อ 14-09-2559

ดูแลโดย WIBOON


เนื้อหาเกี่ยวกับ

  • เรียนรู้การติดตั้งแบบคู่ขนานกัน (alongside) จะเลือกใช้งาน Windows หรือ Linux Mint ก็ได้ในขณะบูตเครื่อง (dual-boot)
  • แนะนำการใช้งาน linux mint
  • แนะนำการใช้งานโปรแกรมโอเพนซอร์สที่น่าใช้


ตอนที่ 1 - เรียนรู้การใช้ Linux Mint โดยไม่ต้องติดตั้งลงบน hard disk
1.บูตด้วยแผ่น Linux Mint

  • เพื่อความสะดวก เราต้องตั้งค่า BIOS ให้บูตด้วยแผ่นดีวีดีก่อนฮาร์ดดิสก์
  • รีบูตเครื่องหลังจากตั้งค่า BIOS แล้ว ใส่แผ่นแล้วรอ เครื่องดีวีดีจะทำงานช้าสักหน่อยนึง
  • แผ่นดีวีดีที่ได้รับแจก ที่แผ่นจะเขียนว่า Live DVD ใช้งานได้โดยไม่ต้องติดตั้ง
  • แผ่นนี้มาจากเมืองนอก จึงต้องตั้งค่า keyboard ให้ใช้ปุ่ม alt+shift สลับภาษา ไทย กับ อังกฤษ
    Preferences > keyboard > Country เลือก Thailand > คลิก Add
    Options > เลือก key to change layout > เลือก Alt+Shift

2.การท่องอินเทอร์เนตด้วย Firefox

  • ลองเปิดเข้าไปเว็บไซต์ http://opensource.cc.psu.ac.th
  • ลองเปิดเข้าไปเว็บไซต์ http://www.facebook.com/groups/psulug/
    (เข้ากลุ่มนี้เพื่อพูดคุยแลกเปลี่ยนเรียนรู้ด้วยกัน)


ตอนที่ 2 - ติดตั้ง Linux Mint ใช้งานร่วมกับ MS Windows บน PC เดียวกัน แบบ Dual-booting
วิธีการสำหรับผู้เริ่มต้นใหม่ๆ

  • นำแผ่น MS Windows ใส่ในช่องอ่านแผ่นดีวีดี
  • เริ่มติดตั้งโดยให้แผ่นติดตั้งใช้ค่า default ในการจัดการเนื้อที่ดิสก์
  • เมื่อมีคำถามเกี่ยวกับตั้งค่า Windows update เราจะไม่ทำในชั้นเรียน เพื่อให้ประหยัดเวลา
  • เมื่อ login เข้าสำเร็จ จะเห็นว่าไม่มีโปรแกรม Microsoft Office ให้ใช้
  • ต่อไปเป็นการติดตั้ง Linux Mint ลงในพื้นที่ว่างเปล่าที่จะขอแบ่งจากติดตั้ง MS Windows แบบที่เรียกว่า alongside
  • หากเครื่องนี้ใช้งาน Windows มาสักระยะแล้ว ก่อนติดตั้ง Linux Mint ให้ทำ ดังนี้
    1. สำรองข้อมูลใน Windows ขึ้น USB disk
    2. chkdsk บน Windows เสร็จก่อน
    สำหรับ Windows XP:
    ให้ไปที่ My computer > คลิก drive C > คลิกขวา properties ที่ tab ชื่อ Tools > ให้ Check แค่ option แรก คือ Automatically fix file system errors > ต่อไป Windows จะถามว่าจะต้อง reboot ก็ให้ทำ reboot > ระหว่างที่ reboot ในครั้งนี้ Windows จะทำ error check ด้วย CHKDSK
    อ้างอิงจาก:
    - Easy Linux tips for beginners and experienced users https://sites.google.com/site/easylinuxtipsproject/
    - How to install Ubuntu alongside Windows https://sites.google.com/site/easylinuxtipsproject/installation
  • นำแผ่น Linux Mint ใส่ในช่องอ่านแผ่นดีวีดี
  • เริ่มติดตั้งโดยให้แผ่นติดตั้งใช้ค่า default ในการจัดการเนื้อที่ดิสก์ จะพบว่าค่า default คือ alongside
    เลื่อนแถบสไลเดอร์เพื่อปรับขนาดให้พื้นที่ของ Windows มากกว่า Linux ได้
    (Linux mint ใช้เนื้อที่สักประมาณ 40 GB ก็น่าจะพอ หากจะเก็บ data ด้วยก็ต้องมากตาม data ที่มี)
  • เช่นเดียวกันเมื่อมีคำถามเกี่ยวกับตั้งค่า Update เราจะไม่ทำในชั้นเรียน เพื่อให้ประหยัดเวลา
  • เมื่อ login เข้าสำเร็จ จะเห็นว่ามีโปรแกรม LibreOffice พร้อมให้ใช้งาน


ตอนที่ 3 - เรียนรู้การใช้ Linux Mint
1.เรียนรู้ desktop ของ Linux Mint

  • ทำความรู้จักกับเมนู
  • ทำความรู้จักกับทาสก์บาร์ (Linux จะเรียกว่า system panel)
  • เพิ่ม Workspace Switcher คลิกขวาที่ system panel > Add to panel...
  • ซ่อน system panel คลิกขวาที่ system panel เลือก Properies

2.อธิบายระบบจัดเก็บไฟล์บน Linux

  • เลือกเมนู System Tools > Caja(Browse the file system with the file manager)
  • เลือกรายการ File System จะเห็นไดเรกทอรีทั้งหมด ลองเข้าไปดู เช่น etc, home
  • แสดงไฟล์หรือไดเรกทอรีในที่ซ่อน home เลือกเมนู View > Show Hidden Files

3.อธิบายบัญชีผู้ใช้งาน

  • เลือกเมนู Administration > User and Groups
  • บัญชีผู้ใช้งาน 2 แบบ
    1.ผู้ใช้งานทั่วไป desktop user
    2.ผู้ใช้งานที่เรียกว่า administrator (ไม่แนะนำให้ add เพิ่ม)
    และจะมีผู้ใช้งานที่ได้รับสิทธิเข้าทำงานเป็น root ที่ทำทุกอย่างในเครื่องอยู่ 1 คน คือ username ที่สร้างตอนติดตั้งระบบปฏิบัติการ Linux Mint

4.ติดตั้ง software เพิ่มเติม

  • เลือกเมนู Software Manager เพื่อติดตั้ง
    ตัวอย่างติดตั้งโปรแกรม tuxmath แล้วเปิดใช้งานโปรแกรม tuxmath
    ตัวอย่างติดตั้งโปรแกรม kasam แล้วลองใช้งาน
    ตัวอย่างติดตั้งโปรแกรม blender แล้วเปิดใช้งานโปรแกรม blender
  • ไปดาวน์โหลดจากเน็ตมาติดตั้ง
    ตัวอย่างติดตั้งโปรแกรม Oracle VM VirtualBox

5.การเพิ่มฟอนต์

  • เพิ่มลงใน .fonts ใน home (แบบมี user เดียวบนเครื่อง)
    หากยังไม่มีโฟลเดอร์ชื่อ .fonts ให้สร้างไว้ก่อนโดยคลิกขวาเลือก New > Folder
    เข้าไปคัดลอกเอามาจากใน C:\Windows\Fonts นำไปวางในโฟลเดอร์ชื่อ .fonts
  • เพิ่มลงใน /usr/share/fonts/truetype/winfonts (แบบมี user หลายชื่อบนเครื่องนี้)
    เปิด file manager เข้าไปที่ /usr/share/fonts คลิกขวา truetype และเลือก Open as Administrator
    หากยังไม่มีโฟลเดอร์ชื่อ winfonts ให้สร้างไว้ก่อนโดยคลิกขวาเลือก New > Folder
    เข้าไปคัดลอกเอามาจากใน C:\Windows\Fonts นำไปวางในโฟลเดอร์ชื่อ winfonts

6.การเพิ่มฟอนต์ภาษาไทย TH-Saraban

  • ดาวน์โหลดจากเว็บนี้ http://opensource.cc.psu.ac.th/ฟอนต์ไทย
    ดาวน์โหลด ftp://ftp.psu.ac.th/pub/thaifonts/sipa-fonts.zip
    แตกไฟล์
  • เพิ่มลงใน .fonts ใน home (แบบมี user เดียวบนเครื่อง)
    เปิดเข้าไปในโฟลเดอร์ sipa-fonts เลือกทุกไฟล์ที่เป็นชื่อ font แล้วคัดลอกไปวางในโฟลเดอร์ .fonts
  • เพิ่มลงใน /usr/share/fonts/truetype/thai (แบบมี user หลายชื่อบนเครื่องนี้)
    เปิด file manager เข้าไปที่ /usr/share/fonts คลิกขวา truetype และเลือก Open as Administrator
    หากยังไม่มีโฟลเดอร์ชื่อ thai ให้สร้างไว้ก่อนโดยคลิกขวาเลือก New > Folder
    เปิดเข้าไปในโฟลเดอร์ sipa-fonts ที่แตกไฟล์ไว้แล้ว เลือกทุกไฟล์ที่เป็นชื่อ font แล้วคัดลอกไปวางในโฟลเดอร์ชื่อ thai (ก็คือ /usr/share/fonts/truetype/thai)
  • ฟอนต์ไทยชื่อ TH SarabanPSK ใช้งานได้ดีกับ Linux Mint
  • ฟอนต์ไทยชื่อ TH Saraban New ใช้งานไม่ได้กับ Linux Mint เมื่อสั่งพิมพ์ออกกระดาษ จะเป็นข้อความขยะ

7.(ใช้ vlc แทน โดยคัดลอก youtube link แล้วมาเลือก convert)ใช้ Firefox ดู video จาก Youtube

  • เปิดโปรแกรม Firefox
  • เมนู Tools > เลือก Add-ons > เลือก Extensions > เลือก FlashGot (เป็นตัวอย่าง)
  • เปิด youtube แล้วลองค้นหาเพลง
  • เปิดฟัง > มองหาไอคอน รูปฟิล์ม > คลิกเลือกชนิดตามต้องการ เช่น .flv

8.ดูหนังฟังเพลงและการเก็บบันทึกไฟล์

  • เปิดดูไฟล์ที่ดาวน์โหลดมาด้วย Videos (Totem) และ VLC media player
  • การแปลงไฟล์
    เมนู Software Manager
    ให้ติดตั้งโปรแกรมเพิ่ม winff
    และติดตั้ง codec เพิ่มคือ libavcodec-extra-54
  • การตัดต่อเพลง
    เมนู Software Manager
    ให้ติดตั้งโปรแกรมเพิ่ม audacity

9.การทำ resize partition ของ Windows และเพิ่ม partition ชื่อ data เพื่อเก็บไฟล์

  • เมนู Software Manager
  • ให้ติดตั้งโปรแกรมเพิ่ม gparted
  • ทำการ unmount partition Windows ที่เปิดอยู่ โดยคลิกขวาแล้วเลือก Unmount
  • เรียกใช้งานเมนู Administration > Gparted
  • ทำการ resize Windows ให้เล็กลงอีก 100GB เพื่อเอาไปให้กับ partition data ตั้งเป็นชนิด NTFS
  • สรุปในตอนนี้เราจะมีพื้นที่ดังนี้
    มี Windows ใช้ primary partition ชนิด NTFS ขนาด x GB
    มี Data ใช้ primary partition ชนิด NTFS ขนาด y GB
    มี Linux Mint ใช้ extended partition ชนิด EXT4 ขนาด z GB

10.การสำรองข้อมูลด้วย Backup Tool

  • กรณีที่เราต้องการนำไฟล์ที่สำรองไปเก็บในพื้นที่ชื่อ data ให้ mount ซึ่งก็คือเปิดพื้นที่ data โดยคลิกเมนู Menu > Home Folder > คลิก data
  • เมนู Administration > เลือก Backup Tool
  • เลือก Backup files >
    -เลือก Source > Other > Home ของตนเอง
    -เลือก Destination > หาที่เก็บที่ปลอดภัย
    -คลิก Advanced options > เลือก Output เป็น .tar.gz file
  • เลือก Backup software selection
    -เลือกทั้งหมด
  • หมายเหตุ การเอากลับหลังจากติดตั้ง Linux Mint เวอร์ชันใหม่ (หากมีเวลาคงจะได้ทำการลง Linux Mint ใหม่อีกรอบ)
    เลือก Restore files
    เลือก Restore software selection

11.การตั้งค่าให้เมื่อเปิดเครื่องเข้า Linux หรือ Windows เป็นค่า default

  • เปิด File Manager แล้วเบราวซ์หาไฟล์ /etc/default/grub เพื่อแก้ไข ดังนี้
    คลิกเมนู System Tools > เลือก Caja (Browse the file system with the file manager)
    คลิกเลือก File System > เลือก etc > เลือก default
    คลิกขวาที่ grub เพื่อเลือก Open as administrator
    แก้ไขที่บรรทัด GRUB_DEFAULT=0
    ให้เปลี่ยนเป็น GRUB_DEFAULT=4
    แล้ว save
  • ขั้นตอนต่อไปต้องออกไปที่ terminal แล้วสั่งคำสั่งแบบ command line
    sudo update-grub
    ใส่รหัสผ่านให้ถูกต้อง
    แล้ว reboot เครื่อง
  • อ้างอิงจาก
    เรื่อง Boot loader Grub: how to repair, adapt or remove it https://sites.google.com/site/easylinuxtipsproject/grub
    แนะนำให้อ่านเรื่องอื่นๆที่เกี่ยวกับ Grub ซึ่งเกี่ยวกับที่เราทำ dual-boot นี้ด้วย
    จะมีคำแนะนำการตั้งค่า Windows เป็น default ที่หัวข้อ Adapt Grub: make Windows the first option in the Grub boot menu

12.Share Printer

  • ขั้นตอนตั้งให้เป็น share printer
    สมมติมีหมายเลขไอพีคือ 192.168.1.4
    ติดตั้งเครื่องพิมพ์ยี่ห้อ HP รุ่น LaserJet 1320 ตั้งชื่อเครื่องพิมพ์ว่า HP1320
    คลิก Control Center > Printers > คลิกที่ชื่อ HP1320 > คลิก Server Settings
    หน้า Basic Server Settings
    ให้ติ๊ก Publish shared printer connected to this system และ
    ให้ติ๊ก Allow printing from the Internet
  • ขั้นตอนสั่งพิมพ์ผ่าน IPP มาที่ share printer
    คลิก Control Center > Printers > Add
    เลือก Network Printer > Find Network Printer
    ใส่ IP แล้วคลิก Find > คลิก Forward > คลิก Apply
    คลิกปุ่ม Print a test page
    ( ถ้าใส่เอง ทำอย่างนี้ Enter URI ช่อง Enter device URI ใส่ http://xx.xx.xx.xx:631/printers/ชื่อเครื่องพิมพ์ )
    ( เช่น http://192.168.1.4:631/printers/HP1320 เป็นต้น )


ตอนที่ 4 - แนะนำการใช้โปรแกรม LibreOffice สำหรับงานเอกสาร

อ.ศิริพงษ์ ศิริวรรณ เตรียมสื่อการสอนไว้ดังนี้

ดาวน์โหลดเอกสาร workshop คลิกลิงค์ข้างล่างนี้

https://sharedrive.psu.ac.th/public.php?service=files&t=6e8fe293cdb0d404b339508c59a08131

หัวข้อดังนี้

1.โปรแกรม Writer ใช้งานได้เหมือน Word

  • ภาพรวมหน้าจอโปรแกรม Writer
  • การทำงานกับไฟล์ข้อมูล
  • การตั้งหน่วยไม้บรรทัดของ OpenOffice.org Writer/LibreOffice Writer
  • การตั้งค่าภาษา Languages
  • การกำหนด Default Font ของ LibreOffice Writer และ OpenOffice.org Writer
  • การตั้งค่าการแทนที่ Font เช่น Angsana New เป็นฟอนต์ TH SarabunPSK
  • การแปลงแฟ้มข้อมูล .doc > .odt หรือ .odt > .doc
    • unoconv -f doc -o old-file.doc new-file.odt
  • คำสั่ง Export as PDF ของ LibreOffice Writer พร้อมฝัง OpenDucument
  • ทดสอบปฎิบัติ

2.โปรแกรม Calc ใช้งานได้เหมือน Excel

  • ภาพรวมหน้าจอโปรแกรม Cal
  • การจัดรูปแบบเซลล์
  • สูตรและฟังก์ชั่นพื้นฐาน

3.โปรแกรม Impress ใช้งานได้เหมือน Power Point

  • ภาพรวมหน้าจอโปรแกรม Impress
  • การตั้ง Options ที่ใช้บ่อยๆเมนู Tools > Options > LibreOffice เช่น Icon
  • สรุปขั้นตอนการสร้างพรีเซ้นเทชั่น
    • สร้างเอกสารพรีเซ้น
    • เลือกสไลด์มาสเตอร์
    • ตกแต่งสไลด์มาสเตอร์
    • ใส่องค์ประกอบสไลด์
    • ใส่เอฟเฟ็กต์ Slide Transition
    • ใส่เอฟเฟ็กต์องค์ประกอบสไลด์ Custom Animation
    • ทดลองนำเสนอสไลด์